Đồng đội “chưa về”, lòng tôi chưa yên

Chủ nhật - 20/09/2026 22:08

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng trong ký ức Cựu chiến binh Đoàn Văn Đối, phường Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh vẫn nghĩ những đồng đội hy sinh trong các trận chống càn năm 1971-1972 vẫn như còn đâu đó bên mình. Từ nỗi day dứt khi biết đồng đội chưa được quy tập về nghĩa trang liệt sĩ, ông đã nhiều năm lần tìm dấu tích chiến trường xưa, cung cấp thông tin giúp lực lượng chức năng tìm kiếm, quy tập hai hài cốt liệt sĩ. Với ông, đó không phải việc để được ghi nhận hay nhận bồi dưỡng, mà đơn giản là trách nhiệm của người còn sống đối với người đã khuất.

 

Ảnh: Hội CCB tỉnh Tây Ninh thăm tặng quà CCB Đoàn Văn Đối trong thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác minh danh tính liệt sỹ.

Cựu chiến binh Đoàn Văn Đối từng là chiến sĩ Tiểu đoàn 14 Tây Ninh. Năm 15 tuổi, ông tham gia du kích mật; năm 1967, khi mới 16 tuổi, ông nhập ngũ. Cuộc đời người lính trẻ từ đó gắn với chiến trường, với những trận đánh ác liệt và cả những mất mát không thể nào quên. Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục tham gia chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam và làm nghĩa vụ quốc tế tại Campuchia. Do là thương binh nặng, sức khỏe không bảo đảm để tiếp tục theo đơn vị, năm 1985 ông trở về địa phương.

Kể về những trận chiến đã xảy ra hơn 55 năm trước, ông Đối vẫn không giấu được xúc động: Mùa khô năm 1971, quân địch dùng xe ủi đất, có xe tăng, xe bọc thép yểm trợ, tổ chức càn quét, san ủi địa hình nhằm mở rộng vành đai bảo vệ căn cứ. Trung đội của ông Đối phải chống càn trong điều kiện quân số và trang bị đều bất lợi.

Trong một trận đánh, chiến sĩ Ý, quê Thái Bình, vừa lên quan sát tình hình đã trúng đạn và hy sinh tại miệng hầm. Cuộc chiến kéo dài đến chiều tối. Khi quân địch rút, đồng đội mới có thể tổ chức mai táng anh.

Giữa ánh sáng chập chờn của những quả hỏa châu, thi thể người chiến sĩ được đồng đội bọc trong tấm nilon, đặt cùng quân tư trang rồi chôn cất tại một khu nghĩa địa của người dân. Hình ảnh ấy đến nay vẫn hằn sâu trong ký ức ông Đối.

Một năm sau, mùa khô năm 1972, đơn vị lại mất thêm một người đồng đội là chiến sĩ Hồng, cũng quê Thái Bình. Hồng là lính mới vào chiến trường chưa được bao lâu. Trong một trận chống càn, trước hỏa lực dữ dội của quân địch, anh rời công sự và bị trúng đạn từ xe bọc thép, hy sinh.

Sau trận đánh, ông Đối cùng đồng đội thu gom tử sĩ và mai táng Hồng tại khu nghĩa địa của người dân. Trong ngôi mộ năm ấy, đồng đội còn đặt theo một lọ thuốc kháng sinh penicillin như một dấu tích nhận biết về sau.

Sau năm 1975, ông Đối đi học, rồi tiếp tục tham gia chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam và làm nghĩa vụ quốc tế tại Campuchia. Suốt thời gian ấy, ông vẫn đinh ninh rằng hài cốt những đồng đội hy sinh năm xưa rồi sẽ được các đơn vị, lực lượng chức năng tìm kiếm, đưa về an táng tại nghĩa trang liệt sĩ.

Thế nhưng sau khi phục viên năm 1985, nhiều lần ông vào nghĩa trang tìm kiếm mà không thấy phần mộ những người đồng đội năm xưa. Từ đó, trong lòng người cựu binh bắt đầu nặng thêm một nỗi day dứt: “Các anh đang nằm ở đâu?” - Câu hỏi ấy theo ông suốt nhiều năm.

Ông trở lại những khu đồng mả cũ, lần tìm những vị trí mình từng chiến đấu, từng cùng đồng đội chôn cất người đã hy sinh. Nhưng thời gian đã làm thay đổi tất cả. Mồ mả của người dân ngày một nhiều, địa hình biến dạng, những lùm cây, bờ đất, con đường cũ không còn nguyên vẹn. Có lần ông tìm được vị trí tưởng như rất gần, rồi lại phải quay về. Có dấu tích vừa lóe lên hy vọng, sau đó lại mất hút giữa những đổi thay của hơn nửa thế kỷ.

Nhiều lần tìm kiếm không có kết quả, nhưng ông Đối chưa bao giờ nghĩ đến chuyện bỏ cuộc. Một lần trong quá trình tìm kiếm, ông Đối tiếp cận được với chủ đất cũ. Người này cho biết trên phần đất ấy có một ngôi mộ liệt sĩ đã tồn tại hàng chục năm nhưng ít người biết đến, cũng không có thân nhân thường xuyên thăm viếng. Thông tin ấy khiến ký ức của ông Đối lập tức trở về với những đêm chiến trường hơn nửa thế kỷ trước. Từ vị trí, địa hình và những dấu tích còn lại, ông nhận định đây chính là khu vực từng chôn cất đồng đội. Những thông tin do ông cung cấp sau đó trở thành nguồn dữ liệu quan trọng phục vụ công tác tìm kiếm.

Trong chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác minh danh tính liệt sĩ tại tỉnh Tây Ninh, từ nguồn tin của Cựu chiến binh Đoàn Văn Đối, Đội K71 đã tổ chức tìm kiếm và quy tập được hai hài cốt tại phường An Tịnh. Đối với ông Đối, khoảnh khắc ấy khó có thể diễn tả bằng lời. Hơn 50 năm kể từ ngày tận tay chôn cất đồng đội giữa chiến trường, những điều ông từng cố ghi nhớ - vị trí ngôi mộ, địa hình, hoàn cảnh hy sinh, những vật dụng được chôn theo - cuối cùng đã trở thành những manh mối quý giá.

Có một chi tiết khiến câu chuyện về ông Đối càng trở nên xúc động. Khi được nhắc đến chế độ bồi dưỡng dành cho người cung cấp thông tin phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, ông đã từ chối nhận. Ông nói rất chân tình: “Mình nhận đồng tiền này là có lỗi với anh em, người còn sống phải có trách nhiệm…” ông cương quyết không nhận. Một câu nói mộc mạc nhưng chứa đựng cả nghĩa tình của người lính. Ngày còn chiến tranh, họ từng chia nhau từng ngụm nước, từng nắm cơm, cùng nằm chung một công sự, cùng đối mặt với bom đạn. Khi một người ngã xuống, đồng đội tìm cách đưa thi thể ra khỏi trận địa, đào huyệt, chôn cất chu đáo nhất trong điều kiện có thể.

Cuộc đời sau chiến tranh của ông cũng trải qua không ít gian nan. Năm 1985, ông trở về quê với thương tật hạng 2/4. Gia đình khi ấy gần như bắt đầu từ hai bàn tay trắng. Vợ ông trồng rau muống đem bán; ông thuê những khu đất bà con bỏ hoang để trồng dưa leo, bầu, bí, từng bước gây dựng cuộc sống.

Khi kinh tế ổn định hơn, ông tiếp tục tham gia công tác Hội Cựu chiến binh ở địa phương, có 10 năm liên tục làm Chủ tịch Hội CCB phường. Đến nay, gia đình ông sản xuất khoảng 3 ha cao su cùng rau màu, cuộc sống đã ổn định hơn. Nhưng trong ông vẫn còn một điều chưa bao giờ cũ: nghĩa tình với đồng đội.

Chiến tranh đã lùi xa, những người lính năm xưa nay phần lớn đã ở tuổi xế chiều. Mỗi năm qua đi cũng đồng nghĩa với việc số nhân chứng trực tiếp ngày càng ít hơn. Bởi vậy, việc cung cấp thông tin, chỉ dẫn địa điểm chôn cất ban đầu, kể lại hoàn cảnh hy sinh của đồng đội càng trở nên cấp thiết.

Và như lời ông Đối: “Người còn sống, mình phải có trách nhiệm.”. Một câu nói giản dị, nhưng có lẽ đã nói thay tâm nguyện của biết bao người lính năm xưa: còn sức thì còn tìm, còn nhớ được điều gì thì còn kể lại, để những người đã ngã xuống có ngày được trở về với đồng đội, với quê hương và trong vòng tay của đất mẹ.

Đức Dũng - Ban Công tác CCB

Tác giả: 3 Quản trị

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Công bố Danh sách trúng cử đại biểu HĐND tỉnh Tây Ninh khóa X nhiệm kỳ 2021 - 2026.

Đồng chí   

Nguyễn Thanh Hải

Phó Bí thư Tỉnh ủy, 

Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Tây Ninh

 

Xem thêm
THÔNG BÁO
Thống kê truy cập
  • Đang truy cập316
  • Máy chủ tìm kiếm4
  • Khách viếng thăm312
  • Hôm nay81,052
  • Tháng hiện tại691,539
  • Tổng lượt truy cập6,645,489
Văn bản mới

01

Chương trình hành động

lượt xem: 26 | lượt tải:67

...

THƯ NGỎ về việc vận động ủng hộ kinh phí thực hiện Chương trình “Nhà Đại đoàn kết” trên địa bàn tỉnh Tây Ninh năm 2026

lượt xem: 21 | lượt tải:19

Số: 3750 /TB-UBND

THÔNG BÁO Kết luận của Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Tấn Hòa, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 tỉnh

lượt xem: 28 | lượt tải:29

Số 16-QCTU

Quy chế

lượt xem: 102 | lượt tải:64

Số 599/BTGDVTU

tiếp sóng Chương trình "Âm vang Tổ quốc" và tuyên truyền về hoạt động tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ

lượt xem: 34 | lượt tải:13
Thư viện ảnh
pcd-2.jpg phuoc-dong-nha-tro-3-00-768x432.jpg
Liên kết web
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây